Về xứ Nghệ thưởng thức tương Nam Đàn

Nếu nước mắm là nét đặc sắc và là niềm tự hào trong văn hóa ẩm thực Việt Nam thì tương cũng chiếm vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt ăn uống của người Việt.
Là một loại nước chấm, nước chan được nấu từ hạt đậu tương và gạo nếp hoặc hạt ngô làm mốc, tương Nam Đàn tuy không phải là cao lương mỹ vị nhưng đã trở thành món ăn truyền thống, một đặc sản của xứ Nghệ. Mộc mạc là thế nhưng tương Nam Đàn từ lâu không thể vắng bóng trong bữa ăn thường nhật của không chỉ người dân xứ Nghệ mà cho cả những ai đã một lần nếm thử hoặc ghé qua vùng đất này.

Làm tương Nam Đàn đòi hỏi sự công phu và tỉ mỉ, không phải ai cũng có thể thành công. Một vại tương ngon, đúng hương vị đặc trưng của tương Nam Đàn thường do những người già, sinh ra, lớn lên ở Nam Đàn mới có thể làm được. Tương đạt yêu cầu là tương có ba lớp, trên là đậu nổi lên, giữa là nước và dưới cùng là mốc. Một điều thú vị là người dân Nam Đàn chỉ làm tương vào tháng sáu âm lịch hàng năm. Cũng giống như mắm, tương có thể để rất lâu, dùng ăn cho cả năm mà không sợ hư. Chính vì thế với những người dân quê đạm bạc tương là món ăn mặn, dùng để dành rất tốt. 

Tương dùng ăn với cơm thay cho thức ăn mặn là cách ăn phổ biến của người dân Nam Đàn. Tuy nhiên khi kết hợp với những món khác cũng làm thành những món ăn rất thú vị. Có thể dùng tương làm nước chấm cho các món luộc như rau lang, rau muống hay thịt, đậu luộc. Vào mùa hè dùng nước tương chấm với ngọn khoai lang luộc, rau muống luộc, cà luộc ăn với cơm, vừa mát, vừa đậm đà hương vị đồng quê. Đặc biệt món cá đồng kho tương là món ăn yêu thích của người dân xứ Nghệ.

Nam Đàn là một trong ba vùng làm tương ngon nổi tiếng cùng với tương Bần (Hưng Yên) và tương Cự Đà (Hà Tây). Bất kỳ gia đình nào ở Nam Đàn cũng biết làm tương, ngoài việc dùng cho bữa ăn hàng ngày tương còn dùng để biếu bạn bè gần xa. Tuy nhiên những người thành thạo có bí quyết làm ra những chum tương ngon thì không còn nhiều. Tương Nam Đàn chính hiệu vàng sánh như mật ong, những mảnh đậu lơ lửng trong nước tương đặc quánh, thơm và ngọt lịm. Với những ai lần đầu thưởng thức sẽ ấn tượng bởi cái mặn chát của muối biển song với những ai đã gắn bó với nó lại thấy ở tương Nam Đàn vị thơm ngon, ngọt ngào. 

Dải đất miền trung quanh năm nắng gió, khắc nghiệt khiến cho những người dân nơi đây chịu nhiều khó khăn, vất vả. Phải chăng vì thế mà họ cần cù, tiết kiệm trong cuộc sống hàng ngày và ngay trong cả sinh hoạt ăn uống. Phải một lần đặt chân đến dải đất này, nghe những làn điệu dân ca lắng ngọt đến nao lòng và nếm thử những món ăn mà, trong đó có tương Nam Đàn thì may chăng ta mới có thể hiểu được phần nào mảnh đất và con người nơi đây.

Sưu tầm